.jpg&w=3840&q=75)
Erbil (Rûdaw) - Erbil ile Bağdat arasında gümrük ve ASYCUDA (Gümrük Verileri Otomatik Sistemi) konusunda varılan mutabakat, Kürtçenin sisteme eklenmesine ve her iki tarafın sınır kapılarındaki gümrük tarifelerinin birleştirilmesine olanak tanıyor. Mutabakata göre, resmi olarak tanınmayan sınır kapıları sorununun çözümü ve ortak bir yıllık tarım takvimi oluşturulması için ortak bir komite kurulacak.
Kürdistan Bölgesi’nden gümrük ve ASYCUDA sistemi özel heyeti, 18 Haziran 2026 Perşembe günü Irak Genel Gümrük İdaresi ile söz konusu sistemin Kürdistan Bölgesi'nde de uygulanması amacıyla 16 maddelik bir mutabakat zaptı imzaladı.
Kürdistan Bölgesi Hükümetinden üst düzey bir kaynak Rûdaw’a yaptığı açıklamada, "Her iki tarafın ekipleri, bu mutabakatın resmi olarak yürürlüğe girmesi için Irak Ekonomi Bakanlar Kurulu toplantısından önce ve sonra bir araya gelerek görüşmeler yapacak. Mutabakatın bazı maddelerinde değişiklik yapılması ihtimali de bulunuyor" dedi.
Kürdistan Bölgesi'ndeki sınır kapılarında ASYCUDA sisteminin uygulanmaması nedeniyle tüccarlar, dolar işlemlerinin bu sistem üzerinden yapılması şartından dolayı Irak Merkez Bankası'nın resmi kurundan dolara erişemiyordu.
ASYCUDA’ya Kürtçe eklenecek
Mutabakat metninde, Kürdistan Bölgesi'nin kendi idari sınırları içindeki şirketleri ASYCUDA sistemine kaydetme konusunda tam yetkiye sahip olacağı ve Irak Genel Gümrük İdaresi'nin, Kürdistan Bölgesi'ndeki sınır kapılarında görevli personeli söz konusu sistemi kullanmaları için eğiteceği belirtildi.
ASYCUDA, sınır kapıları ile ilgili makamlar arasında ticari verilerin toplanması ve paylaşılmasına yönelik uluslararası elektronik bir sistem olarak biliniyor.
Mutabakatın dikkat çeken bir diğer maddesi ise ASYCUDA sistemine Kürtçenin eklenmesi ve sisteme ait verilerin yedek bir kopyasının Kürdistan Bölgesi Bilgi Teknolojileri (IT) Ofisi'nde tutulması oldu.
Söz konusu mutabakatın hayata geçirilebilmesi için, konuyu görüşmek üzere toplanması beklenen Irak Ekonomi Bakanlar Kurulu'nun onayı gerekiyor.
Gümrük tarifeleri birleştiriliyor
Her iki taraf, Irak ve Kürdistan Bölgesi sınır kapılarında yeni gümrük tarifelerinin birleştirilmesi konusunda da anlaşmaya vardı. Gelecekte bu tarifelerde yapılacak herhangi bir değişiklik, iki tarafın ortak kararıyla alınacak.
Irak federal hükümeti bu yılın başından itibaren birçok ürünün gümrük vergisini değiştiren ve artıran yeni gümrük tarifesini uygulamaya koymuş, ancak bu karar Kürdistan Bölgesi'nin sınır kapılarında uygulanmamıştı.
Mutabakatta ayrıca, iki tarafın hem Kürdistan Bölgesi Hükümeti hem de federal hükümete bağlı serbest gümrük bölgelerini tanıması ve şu ana kadar resmi olarak tanınmayan sınır kapılarının durumunu çözüme kavuşturmak üzere ortak bir komite kurması öngörülüyor.
Ticari ürünlerin geçişi kolaylaşacak
Mutabakata göre; gümrük gelirleri, vergiler, gümrük muafiyetleri ve yerli üretimin korunması gibi başlıklar Irak Ekonomi Bakanlar Kurulu toplantısında nihai sonuca bağlanacak.
Belgedeki bir diğer madde ise her iki tarafın, Kürdistan Bölgesi ve Irak Tarım Bakanlıkları arasındaki anlaşmaya dayanarak birleşik bir "tarım takvimine" sahip olmasını öngörüyor. İthal edilen malların kalite kontrolü için her iki tarafta yapılan testler onaylı kabul edilecek ve geçerli sayılacak.
Bunun yanı sıra, Kürdistan Bölgesi Hükümeti tarafından verilen ithalat ve ihracat ruhsatları ile Kürdistan Bölgesi Şirket Kayıt Müdürlükleri tarafından şirketlere verilen resmi belgeler de Irak genelinde geçerli kabul edilecek.
Anayasanın 4 maddesi temel alındı
Mutabakatın nihai bir anlaşma olarak imzalanması için Irak Anayasası'nın 4 ayrı maddesine dayanılıyor. Bunlar 110, 112, 114. maddeler ile 121. maddenin üçüncü fıkrası.
Anayasanın 110. maddesi, ekonomik, ticari, mali ve gümrük politikalarını da kapsayan federal hükümetin münhasır (özel) yetkilerini düzenliyor.
1. madde, petrolün yönetimi ve gelirlerin illerin nüfus oranına göre adil bir şekilde dağıtılmasını, ayrıca önceki Baas rejiminden zarar gören bölgelere belirli bir pay ayrılmasını içeriyor.
2. madde, gümrük idaresi de dahil olmak üzere federal hükümet ile bölgeler arasındaki ortak yetkileri düzenliyor ve bu idarenin koordinasyon içinde yürütülmesini şart koşuyor.
Mutabakatta atıfta bulunulan 121. maddenin üçüncü fıkrası ise, bölge ve vilayetlerin federal gelirlerden adil bir pay alması gerektiğini güvence altına alıyor.