Haber Merkezi – SAMER Saha Araştırmaları Merkezi tarafından Diyarbakır’daki semt pazarlarında gerçekleştirilen araştırma, ekonomik krizin hem esnafı hem de tüketiciyi derinden etkilediğini ortaya koydu. Araştırmaya göre vatandaşlar artık daha az ürün alırken, pazarcı esnafı ise her gün gelen zamlar nedeniyle müşterilerin tepkisiyle karşılaşıyor.
SAMER, 2-9 Haziran tarihleri arasında Diyarbakır’ın farklı semt pazarlarında faaliyet gösteren 142 pazarcı esnafıyla bir saha araştırması gerçekleştirdi.
Araştırma sonuçları, alım gücündeki gerilemenin gündelik yaşama yansımalarını çarpıcı verilerle gözler önüne serdi.
Müşterilerin büyük çoğunluğu dar gelirli ve kadınlar
Araştırmaya göre semt pazarlarının ana müşteri kitlesini düşük ve orta gelirli vatandaşlar ile kadınlar (yüzde 70,4) oluşturuyor.
Pazarcı esnafı, son dönemde fiyat artışlarının hız kazandığını, buna karşılık vatandaşların pazar çantalarını doldurmakta zorlandığını, daha az ve daha ucuz ürünlere yöneldiğini belirtiyor.
Esnafın yüzde 81'i tepki görüyor
Pazarcıların büyük çoğunluğu (yüzde 81), fiyat artışları nedeniyle müşterilerden sert tepkiler aldıklarını ifade etti.
Fiyat yükselişlerinin temel nedenleri olarak ise mazot maliyetleri, üretim azlığı, uygulanan ekonomik politikalar ve kuraklık öne çıkıyor.
Esnafın yarısından fazlası (yüzde 51,4) önümüzdeki dönemde de zamların devam edeceğini öngörüyor.
Her gün zam geliyor
Araştırmada dikkat çeken bir diğer nokta ise zamların sıklığı oldu.
Pazarcıların yüzde 34,5’i sattıkları ürünlere "her gün" zam geldiğini söylerken, yüzde 27,5’i zamların mevsimsel veya dönemsel olarak değiştiğini, yüzde 16,9’u ise ayda bir fiyat artışı yaşandığını belirtti. En çok zam gelen ürün gruplarında ise meyveler (yüzde 16,9) ve limon (yüzde 14,1) ilk sıralarda yer alıyor.
Gelir kaybı ve kârlılık sorunu
Satışların tamamen durmadığı ancak esnafın kârlılığının ciddi biçimde azaldığı vurgulanan raporda, pazarcıların önemli bir kısmının son bir yıl içinde ciddi gelir kaybı yaşadığı kaydedildi. Buna rağmen semt pazarları, dar gelirli kesimler için uygun fiyatlı gıdaya erişimin en kritik kanalı olmaya devam ediyor.
SAMER’in raporunda, semt pazarlarının sadece birer alışveriş noktası değil; ekonomik kriz, yoksullaşma ve geçim mücadelesinin en görünür olduğu alanlar olduğu ifade edildi.
Raporda, hem esnafın hem de tüketicinin yaşadığı bu sorunların sosyal politikalar ve yerel yönetimler tarafından ivedilikle ele alınması gerektiği vurgulandı.