Haber Merkezi - Ukrayna’da iki yıl önce gerçekleştirilen bir testte, insan müdahalesi olmadan hareket eden yapay zeka kontrollü “Terminator” SİHA’ların Rus askerlerini öldürdüğü iddia edildi. Projenin geliştiricisi Alexander Kokhanovskyy, denemenin ardından sistemin daha geniş ölçekte kullanılmadığını açıkladı.

Ukrayna savunma sanayisinden bir yetkilinin açıklamalarına göre, tamamen otonom çalışan ve insan denetimi olmadan görev yapan silahlı insansız hava araçları (SİHA), savaş alanında ilk kez ölümcül sonuçlara yol açtı.

İddiaya göre iki yıl önce gerçekleştirilen tek seferlik bir test kapsamında yapay zeka tarafından kontrol edilen 10 adet “Terminator” isimli SİHA kullanıldı. Test sırasında Rus askerlerinin hayatını kaybettiği belirtildi.

Projenin geliştiricisi Alexander Kokhanovskyy, olayla ilgili yaptığı açıklamada, “Denedik. Bu bir testti. Daha sonra sistemi asla yaygın biçimde kullanmadık” ifadelerini kullandı.

Yapay zeka hedefleri kendi belirledi

Test kapsamında dört pervaneli SİHA’ların cephe hattına gönderildiği ve yaklaşık 3 ila 5 kilometrelik bir alanı 10 dakikadan fazla süreyle tarayacak şekilde programlandığı aktarıldı.

Belirlenen sürenin ardından “Terminator” moduna geçen yapay zeka sisteminin, hedefleri kendi tespit ederek saldırı gerçekleştirdiği kaydedildi.

Sonuç insan kontrollü İHA’larla doğrulandı

Otonom SİHA’ların hangi hedefleri tespit ettiğinin ve neyi vurduğunun doğrudan takip edilememesi nedeniyle bölgeye insan operatörler tarafından yönetilen İHA’lar gönderildi.

Kokhanovskyy, incelemeler sonucunda hayatını kaybedenler arasında “birkaç asker ve bir kamyon” bulunduğunu söyledi.

Saldırı anına ilişkin doğrudan görüntü kaydı bulunmadığı belirtilirken, elde edilen veriler doğrultusunda ölümlerin otonom SİHA’ların saldırıları sonucu meydana geldiği değerlendirmesi yapıldı.

Uzmanlara göre Kokhanovskyy’nin açıklamaları, bir savaşta yalnızca yapay zeka tarafından verilen kararlarla gerçekleşen ilk ölüm vakalarına ilişkin şimdiye kadarki en güçlü kanıtlardan biri olarak görülüyor.

Otonom silahlar için uluslararası yasak bulunmuyor

İnsan müdahalesi olmadan hedef seçip öldürebilen otonom silah sistemlerine yönelik bağlayıcı bir uluslararası yasak bulunmuyor.

Ancak Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres, geçen yıl yaptığı açıklamada, “Dünyamızda ölümcül otonom silah sistemlerine yer yok” diyerek bu tür teknolojilere karşı uluslararası düzenleme çağrısında bulunmuştu.

Birleşmiş Milletler, bu sistemlerin uluslararası insan hakları hukukunu ihlal etme riski taşıdığına ve hatalı hedef tespitleri nedeniyle ciddi sonuçlar doğurabileceğine dikkat çekiyor.

Benzer sistemler başka ülkelerde de tartışılıyor

Otonom saldırı kabiliyetine sahip sistemler yalnızca Ukrayna ile sınırlı değil.

ABD’nin de hedeflerini bağımsız olarak tespit edip etkisiz hale getirebilen insansız hava araçları üzerinde çalışmalar yürüttüğüne ilişkin iddialar bulunuyor.

Öte yandan 2021 tarihli bir BM raporunda, Türkiye’de geliştirilen Kargu-2 modelinin bir yıl önce Libya’da otonom şekilde insanlara saldırmak amacıyla kullanılmış olabileceği öne sürülmüştü.

Raporda iddianın kaynağına ve olası can kayıplarına ilişkin ayrıntılara yer verilmezken, sistemin Libya Ulusal Mutabakat Hükümeti tarafından Halife Hafter güçlerine karşı kullanıldığı belirtilmişti.

Günümüzde Aero Center şirketinin CEO’su olarak görev yapan Kokhanovskyy ise Ukrayna’daki mevcut düzenlemeler nedeniyle testin ardından Terminator projesinin devam ettirilmediğini söyledi.