.avif&w=3840&q=75)
رووداو دیجیتاڵ
لە ئیسرائیل، سیاسییەکان و خەڵکی ئاسایی تووڕەن لەو رێککەوتنە سەرەتاییەی کە لەنێوان ئەمریکا و ئێراندا کراوە. ئەوان ئەم رێککەوتنە بە "کارەسات" بۆ ئیسرائیل دەزانن و هەموو تووڕەیی خۆیان بەسەر یەک کەسدا دەڕێژن: بنیامین نەتەنیاهوو، سەرۆکوەزیرانی ئیسرائیل.
نەتەنیاهوو چی دەڵێت؟
رۆژی دووشەممە، نەتەنیاهوو لە کۆنگرەیەکی رۆژنامەڤانیدا رایگەیاند، ئەگەر رێککەوتن هەبێت یان نەبێت، ئەو بەردەوام دەبێت لە شەڕکردن بۆ رێگری لەوەی ئێران ببێتە خاوەنی چەکی ئەتۆمی. گوتیشی: "تاوەکو من سەرۆکوەزیرانی ئیسرائیل بم، ئەوە روونادات"، واتە ئێران نابێتە هێزێکی ئەتۆمی.
هەروەها جەختی لەوە کردەوە کە ئەم رێککەوتنە تەنیا لەنێوان ئەمریکا و ئێراندایە و ئیسرائیل بەشێک نییە لێی و گوتی کە هەرگیز رازی نەبووە کشانەوەی سوپای ئیسرائیل لە لوبنان بکرێتە مەرجێک بۆ رێککەوتنەکە.
بۆچی خەڵک تووڕەن؟
سیاسییەکان و رکابەرانی نەتەنیاهوو دەڵێن کە ئەو هەڵەی گەورەی کردووە:
هەڵخەڵەتاندنی ترەمپ: رەخنەگران دەڵێن، نەتەنیاهوو ترەمپی هانداوە بۆ شەڕ لەگەڵ ئێران و بەڵێنی گەورەی پێداوە، کە ناتوانێت جێبەجێیان بکات. ئێستاش ترەمپ دەیەوێت بەپەلە لە شەڕەکە بێتە دەرەوە پێش ئەوەی ئیسرائیل بۆ ئەوە ئامادە بێت.
شکست لە بەرامبەر ئێران: ئەوان دەڵێن ئێران لەم دانوستاندنانەدا زیرەکتر بووە لە ئیسرائیل و نەتەنیاهوو بەتەواوی پەراوێز خراوە.
سیاسییە دیارەکانی ئیسرائیل چی دەڵێن؟
ئیهوود باراک، سەرۆکوەزیرانی پێشوو: "ئیسرائیل باجی لووتبەرزیی نەتەنیاهوو دەدات. ئێران بەهێزتر دەرکەوت و ئیسرائیلیش لاوازتر. ئەمە بەرپرسیارێتییەکی ستراتیژیی نەتەنیاهوویە و ئەو شکستی هێنا".
یائیر لاپید، سەرکردەی ئۆپۆزیسیۆن: "ئەم رێککەوتنە یەکێکە لە گەورەترین و شۆکهێنەرترین شکستەکان لە سیاسەتی دەرەوە و ئاسایشی ئیسرائیلدا، کە بەتەواوی بەناوی نەتەنیاهووەوە تۆمار دەکرێت."
یائیر گۆلان، سەرکردەی پارتی دیموکراتەکان رەخنەی لەوە گرت کە بەپێی رێککەوتنەکە ملیاران دۆلار پارەی سڕکراو دەدرێتەوە بە ئێران، بێ ئەوەی بەرنامە ئەتۆمی و مووشەکییەکەی لەنێوببرێن، دەشڵێت: "ئەمە پێدانی پەتی رزگاربوونە بە رژێمی تاران."
ئیتامار بن گڤیر، وەزیری ئاسایشی نیشتمانیی ئیسرائیل کە یەکێکە لە وەزیرە هەرە تووندڕۆکان، داوا دەکات ئیسرائیل بەردەوام بێت لە شەڕی لوبنان و دەڵێت: "نابێت بە هیچ شتێک کەمتر لە لەنێوبردنی حیزبوڵڵا رازی بین."
کێشەی لوبنان چییە؟
گرفتێکی گەورەی ئیسرائیل ئەوەیە کە سوپاکەی چووەتە نێو باشووری لوبنانەوە و داگیری کردووە. ئێران مەرجی داناوە کە هەر رێککەوتنێکی ئاشتی دەبێت کشانەوەی ئیسرائیلیش لە لوبنان لەخۆبگرێت.
ئێستا نەتەنیاهوو لە دۆخێکی زۆر خراپدایە؛ لەلایەکەوە خەڵکەکەی خۆی دەیانەوێت شەڕی لوبنان بەردەوام بێت، لەلایەکی دیکەشەوە ئەگەر شەڕ رانەگرێت، ترەمپ زۆر لێی تووڕە دەبێت. دانیال شەپیرۆ، باڵیۆزی پێشووی ئەمریکا لە ئیسرائیل دەڵێت، ئەمە وایکردووە حیزبوڵڵا و ئێران کۆنترۆڵی دۆخەکە بکەن و تەنیا بە تەقاندنی یەک مووشەک بۆ باکووری ئیسرائیل، دەتوانن دۆخەکە بۆ نەتەنیاهوو زۆر قورستر بکەن.
لە کۆتاییدا: ئایا ئیسرائیل هیچی بەدەستهێنا؟
دوای نزیکەی چوار مانگ لە شەڕ و بۆردوومانی ئاسمانیی تووند بۆ سەر ئێران، شرۆڤەکاران دەڵێن تاران ئێستا لە پێگەیەکی زۆر بەهێزتردایە و توانیویەتی تەنگەی هورمزیش کۆنترۆڵ بکات کە بازرگانیی جیهانیی خنکاندووە.
ئانا بارسکی، شرۆڤەکاری سیاسیی ئیسرائیلی دەڵێت: "ئیسرائیل پێیوایە شەڕەکە بەرنامە ئەتۆمییەکەی ئێرانی کەمێک دواخستووە، بەڵام ئامانجەکانی ئێرانی نەگۆڕیوە." ئەوەی ئیسرائیلییەکانی زیاتر تووڕە کردووە ئەوەیە، کە ئێران نەک هەر زیانی گەورەی پێنەگەیشت، بەڵکو بڕیارە بەپێی رێککەوتنەکە سزاکانیشی لەسەر هەڵبگیرێت و ملیاران دۆلاری بۆ بگەڕێتەوە.