Brüksel – NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, ABD ile İran arasında varılan mutabakatı memnuniyetle karşıladıklarını belirterek, talep edilmesi halinde NATO'nun Hürmüz Boğazı'nın güvenli şekilde yeniden ulaşıma açılması için destek vermeye hazır olduğunu söyledi.
NATO Savunma Bakanları Toplantısı öncesinde Brüksel'deki karargahta basın mensuplarına açıklamalarda bulunan Rutte, 7-8 Temmuz'da Ankara'da düzenlenecek NATO Zirvesi'nin hazırlıklarının da toplantının gündeminde yer alacağını belirtti.
Rutte, uluslararası güvenlik ortamının giderek daha karmaşık hale geldiğine dikkat çekerek, müttefiklerin olası tehditlere karşı caydırıcılığı güçlendirmek ve savunma kapasitesini artırmak için çalışmalarını sürdürdüğünü ifade etti.
ABD Başkanı Donald Trump'ın İran ile vardığı anlaşmayı memnuniyetle karşıladığını söyleyen Rutte, söz konusu mutabakatın İran'ın nükleer silah edinmesini engelleme yönünde önemli bir fırsat sunduğunu belirtti.
“ABD'nin nükleer silaha sahip bir İran tehdidini önlemeye yönelik eylemleri tüm müttefikleri rahatlattı” diyen Rutte, Hürmüz Boğazı'nda serbest geçişin yeniden sağlanmasının da önemli bir gelişme olacağını kaydetti.
Hürmüz Boğazı için Fransa ve İngiltere öncülüğünde hazırlık
AA muhabirinin Hürmüz Boğazı'na ilişkin sorusunu yanıtlayan Rutte, bölgedeki sürecin NATO tarafından yürütülmediğini ancak İttifak üyelerinin gelişmeleri yakından takip ettiğini söyledi.
Fransa ve İngiltere'nin öncülük ettiği girişime çok sayıda müttefikin destek vermeye hazır olduğunu belirten Rutte, son iki ay içerisinde Avrupalı ülkeler ile bölgedeki diğer ortaklar tarafından mayın temizleme kapasitesi, radar sistemleri ve çeşitli teknolojik unsurların ön konuşlandırmasının yapıldığını ifade etti.
NATO'nun olası rolüne ilişkin değerlendirmede bulunan Rutte, “Eğer faydalı olacaksa elbette bir rol oynarız. Ancak bize ihtiyaç duymadan bunu yapabilirlerse bu da sorun değil. Talep edilmesi halinde her zaman yardımcı olmaya hazırız” dedi.
Bölgedeki en önemli sorunlardan birinin deniz mayınları olduğunu vurgulayan Rutte, Avrupalı ülkelerin bu alanda ciddi kapasitelere sahip olduğunu söyledi.
Sürecin esas olarak Fransa, İngiltere ve ABD tarafından yürütüldüğünü belirten Rutte, NATO'nun ise gelişmeleri takip ettiğini ifade etti.
Savunma harcamalarında rekor artış
Rutte, yarın yapılacak toplantıda müttefik ülkelerin savunma harcamalarının artırılmasına ilişkin somut planlar sunmalarını beklediğini söyledi.
2025 yılında savunma yatırımlarında büyük bir artış yaşandığını belirten NATO Genel Sekreteri, Avrupa ülkeleri ve Kanada'nın temel savunma harcamalarını 90 milyar doların üzerinde artırdığını kaydetti.
Bu artışın yaklaşık yüzde 20'ye karşılık geldiğini ifade eden Rutte, 2026 yılı için de ek artışların planlandığını açıkladı.
Savunma sanayi üretiminin artırılmasının NATO'nun öncelikli hedeflerinden biri olduğunu vurgulayan Rutte, ABD, Avrupa ve Kanada'nın üretim kapasitesini büyütmesi gerektiğini söyledi.
Türkiye'nin savunma sanayisine dikkat çekti
Rutte, 2026 yılında savunma sanayi üretimine önemli miktarda kaynak aktarılmasının beklendiğini belirterek Türkiye'nin bu alandaki kapasitesine dikkat çekti.
Türkiye'de 3 binden fazla savunma sanayi şirketi bulunduğunu ifade eden Rutte, artan savunma bütçelerinin bu şirketler için yeni fırsatlar oluşturacağını söyledi.
Benzer durumun Almanya, Fransa, Hollanda ve diğer NATO ülkelerindeki savunma şirketleri için de geçerli olduğunu belirten Rutte, üretim kapasitesinin artırılmasının kritik önem taşıdığını vurguladı.
Rutte ayrıca Avrupa ile ABD arasındaki savunma işbirliğinin korunmasının önemine işaret ederek, Ukrayna savaşından çıkarılan derslerin ortak üretim ve teknoloji geliştirme çalışmalarını zorunlu kıldığını dile getirdi.
Türkiye, Norveç ve İngiltere gibi NATO üyesi ülkelerin Avrupa'nın savunma alanındaki girişimlerine daha fazla dahil olmasının önemli olduğunu da sözlerine ekledi.
ABD'nin Avrupa'daki askeri katkıları yeniden düzenleniyor
Rutte, ABD'nin Avrupa'daki bazı askeri katkılarını azaltarak NATO Kuvvet Modeli kapsamındaki katkılarını yeniden düzenlemesine ilişkin değerlendirmelerde de bulundu.
Washington'un NATO'ya bağlılığının sürdüğünü vurgulayan Rutte, ABD'nin müttefiklerinden Avrupa güvenliğinin yükünü daha adil paylaşmalarını beklediğini söyledi.
“Hedefimiz daha güçlü bir NATO içinde daha güçlü bir Avrupa oluşturmaktır” diyen Rutte, ABD'nin sağladığı bazı kapasitelere ilişkin oluşabilecek boşlukların büyük ölçüde doldurulduğunu belirtti.
Ankara Zirvesi'ne kadar ABD tarafından azaltılan katkıların telafi edilip edilmeyeceğine ilişkin soruya ise Rutte, çalışmaların olumlu ilerlediğini ifade ederek, “Çoğu tamamlandı, bazıları neredeyse tamamlandı, bazıları ise daha fazla görüşme gerektiriyor” yanıtını verdi.